Publication / Strafrecht

Zorgvuldigheid: een schaarse kwaliteit?

Zorgvuldigheid: een schaarse kwaliteit?

Author:
1-07-2017

Commotie, verontwaardiging en woede is er wat de laatste tijden heeft afgespeeld bij de meeste mensen in de samenleving van Curaçao, na alle publiciteit aangaande mogelijke ontucht met minderjarigen en verkrachting van vrouwen. Doch is deze verontwaardiging in zedenzaken niet beperkt tot de strafbare feiten in die zaken. In dit ‘socialmediatijdperk’ is privacy een schaars goed. Namen van verdachten en/of slachtoffers verschijnen vaak in de media.

Advocaten van verdachten die hun schriftelijke verdediging ongecensureerd naar de media distribueren lopen het gevaar tuchtrechtelijk gestraft te worden na een klacht van de gemachtigden van slachtoffers, vanwege een beweerdelijke schending van het recht op privacy van die slachtoffers.

Met een terugblik op de strafzaken die ik gedurende mijn carrière heb mogen doen, waarbij bij mij de belangen van mijn cliënt altijd centraal staan en tevens waarbij het distribueren van kopieën van pleitnota’s aan de ter zitting aanwezige pers niet een ongebruikelijke handeling betreft, rees bij mij de vraag wie als de kwaaie pier moet worden beschouwd op het moment dat persoonlijke gegevens van slachtoffers klakkeloos publiekelijk worden gepubliceerd. Hebben advocaten de plicht om vanzelfsprekend in het belang van anderen afgezonderd van hun cliënt hun pleitnota’s te censureren voor het distribueren naar de pers? Ligt het allemaal bij ons als advocaten of is de pers ook enigszins zelf gehouden een bepaalde mate van zorgvuldigheid met betrekking tot het verspreiden van persoonsgegevens bij journalistieke doeleinden te betrachten?

Vooropgesteld is dat elke advocaat zich aan de Gedragsregels voor Advocaten die opgesteld zijn door de Orde van Advocaten Curaçao dient te houden. Deze regels hebben algemene geldingskracht, hetgeen met zich meebrengt dat ook advocaten die geen lid zijn van de Orde zich aan die regels moeten houden bij de uitoefening van hun functie. Volgens de Gedragsregels is het belang van de cliënt bepalend voor de wijze waarop de advocaat zijn zaken dient te behandelen. Aldus, staat het belang van de verdachte centraal. Doch dient te worden opgemerkt dat in de Gedragsregels tevens is bepaald dat de advocaat van hetgeen hem in de uitoefening van zijn beroep ter kennis komt van de zijde van de tegenpartij of van een derde zoals een slachtoffer, slechts gebruik kan maken voor zover daarmede een redelijk belang is gediend. Volgens de Amsterdamse Orde van Advocaten is net genoemde bepaling een ‘hard and fast rule’ binnen de advocatuur. Er wordt niet snel mee in strijd gehandeld door advocaten. Het is slechts een enkele maal waarbij een onervaren advocaat de fout in gaat door teveel te zeggen tegen een journalist.

Publicatie van persoonsgegevens ten behoeve van journalistieke doeleinden moet echter worden beschouwd als een zwaarwegend algemeen belang ten behoeve waarvan ook verwerking van gevoelige gegevens weleens noodzakelijk zijn. Volgens de jurisprudentie komt er in het kader van het recht op vrijheid van meningsuiting aan de positie van de pers een bijzondere betekenis toe, gelet op enerzijds de taak van de pers om informatie en ideeën van publiek belang te verspreiden en om zijn vitale rol van publieke waakhond te spelen en anderzijds het recht van het publiek informatie en ideeën te ontvangen. Deze bevoegdheid is echter niet onbeperkt aangezien er sprake kan zijn van een botsing van grondrechten, waarbij er bij de beoordeling van dergelijke botsingen tussen grondrechten geen rangorde bestaat.

Op grond van de Landsverordening Bescherming van Persoonsgegevens, kan de pers gegevens verspreiden tenzij het belang of de fundamentele rechten en vrijheden van de betrokkene, in het bijzonder het recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer prevaleert. De vrijheid van meningsuiting is met het oog op het goed functioneren van een democratische samenleving van grote betekenis en vindt nadrukkelijke bevestiging in de jurisprudentie van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens.

Doch afgezien daarvan achtte de wetgever het gewenst dat de pers gebonden zou zijn aan de algemene beginselen inzake gegevensverwerking waarbij enerzijds algemene zorvuldigheidsgrenzen in acht moeten worden genomen door de pers, doch anderzijds voldoende ruimte voor afweging waarbij de vrijheid van meningsuiting op toereikende wijze aan bon kan komen bevatten.

Op basis van het boven genoemde kom ik tot de conclusie dat zowel advocaten als de pers zorgvuldig dienen om te gaan met gevoelige informatie zoals persoonlijke gegevens van slachtoffers, voornamelijk in zedenzaken. Deze informatie betreft gegevens die ligt in de persoonlijke levenssfeer van de betrokkene die aanzienlijke consequenties voor hem of haar kunnen hebben en waarbij het verspreiden van de personalia de noodzakelijkheidsnorm naar mijn bescheiden mening niet hoeft te doorstaan.

Opmerking verdient dat advocaten van slachtoffers ter preventie van het publiceren van gevoelige informatie van slachtoffers bij voorbaat aan andere partijen kunnen verzoeken om zorgvuldig om te gaan met deze informatie.